سایت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی “واجا” در آخرین به روز رسانی نسبت به بررسی اندیشکده های راهبردی آمریکا پرداخته است که قسمت اول آن در اختیار عموم بازدید کنندگان این تارنما قرار گرفت . به گزارش پایگاه خبری فضای مجازی ایران “فیمنا” مطالب منتشر شده در فضای مجازی توسط وزارت اطلاعات صرفا از طریق تارنمای http:///www.vaja.ir دارای سندیت و اعتبار می باشد و کلیه مطالب مطروحه در شبکه ها و تارنماهای دیگر غیر قابل استناد و غیر معتبر می باشد .

ضمنا شما عزیزان می توانید با ارسال عدد ۱۱۳ از کلیه تحولات سایت وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی را از طریق سامانه رایگان پیامکی پایگاه خبری فضای مجازی ایران “فیمنا” مطلع شوید .

rahbordi

اندیشکده های راهبردی آمریکا (قسمت اول)

مقدمه

اندیشکده‌ها[۱]مؤسساتی هستند که به پژوهش، تحلیل و توصیه‌نگاری در مسائل سیاست عمومی[۲]در حوزه‌های ملی و بین‌المللی می‌پردازند. این مؤسسات را می‌توان پل ارتباطی میان دانشگاه‌ها و مراکز تصمیم‌‌گیری دانست. اندیشکده‌ها با هدف تأمین پایگاه اطلاعاتی لازم برای تصمیم‌گیری در شرایط پیچیده حاکم بر جهان و نیز برای کمک به ‌تصمیم‌گیران برای اتخاذ تصمیماتی آگاهانه‌تر و مؤثرتر، یافته‌های پژوهشی را به زبانی ساده و قابل فهم برای مردم و سیاست‌گذاران ترجمه می‌کنند.
این مؤسسات غیر انتفاعی، علاوه بر کمک به تصمیم‌گیران برای اتخاذ تصمیم‌هایی مستدل‌تر و آگانه‌تر، نقش‌های مهم دیگر نیز ایفا می‌کنند:
·         واسطه‌گری میان دولت و عموم مردم؛
·         اعتمادسازی نسبت به نهادهای عمومی؛
·         صدای مستقل و مطلع در بحث‌های مربوط به سیاست‌گذاری؛
·         شناسایی، تبیین و ارزیابی مسائل، پیشنهادها و برنامه‌های سیاستی؛
·         طرح اید‌ه‌ها و مشکلات نوظهور در قالب مسائل سیاستی؛
·         بازگویی مسائل، رخدادها و سیاست‌ها برای رسانه‌ها و تسهیل آشنایی عموم مردم با مسائل سیاستی ملی و بین‌المللی؛
·         ایجاد فضایی برای گفتگوی سازنده به منظور تبادل نظرات و اطلاعات میان ذینفعان کلیدی در فرایند سیاست‌‌‌گذاری؛
·         تربیت کارکنان مطلع برای بخش‌های اجرایی و قانون‌گذاری حکومت ؛ و …
·         به چالش کشیدن خرد متعارف و رویه‌های معمول دیوان‌سالاران مقام‌های منتخب.
فعالیت‌های یک اندیشکده معمولاً در یکی از دسته‌های زیر قرار می‌گیرد: طرح مسائل سیاستی؛ پژوهش و نگارش کتب، مقالات، خلاصه‌های سیاستی و تک‌نگاشت‌ها؛ ارزیابی برنامه‌های دولتی؛ نشر یافته‌های پژوهشی(حضور در کنگره، رسانه‌ها و سخنرانی‌ها)؛ سازماندهی فعالیت‌های امدادی مختلف؛ شبکه‌سازی از راه برگزاری کارگاه ها، سمینارها و جلسات توجیهی؛ پشتیبانی از مقام‌های دولتی ارشد که هنوز بازنشسته نشده‌اند اما موقتاً از دولت خارج شده‌اند.
اندیشکده‌‌ها از نظر اندازه، منابع تأمین مالی و قلمروی فعالیت اختلاف زیادی با هم دارند. در حال حاضر بیش از ۱۸۰۰ اندیشکده‌ در آمریکا وجود دارد که حدود ۹۰ درصد آنها پس از سال ۱۹۵۰ شکل گرفته‌اند. حدود نیمی از این مؤسسات به دانشگاهها وابسته هستند و حدود یک چهارم آنها (یعنی چهارصد اندیشکده‌) در واشنگتن قرار دارند.
بیشتر اندیشکده‌هایی که پس از سال ۱۹۸۱ تأسیس شده‌اند به موضوعات تخصصی (مثل امنیت ملی، امنیت هسته‌ای، گرمایش جهانی و …) می‌پردازند. اما ۳۰ اندیشکده‌ برتر آمریکا برنامه‌های پژوهشی متنوعی دارند. برخی از این اندیشکده‌‌های برتر، عملاً جزئی از فرایند تصمیم‌گیری در آمریکا هستند. مثلاً مؤسسه رند[۳] یا مؤسسه اربن[۴] پروژه‌های متنوعی برای بخش‌های کلیدی دولت آمریکا اجرا می‌کنند. اما گروه دیگری مثل مؤسسه سیاست اقتصادی[۵] یا بنیاد هریتچ،[۶] بدون این که پروژه‌ای از دولت بگیرند، پس از طی فرایند پژوهش و تحلیل، با بازاریابی میان نخبگان سیاسی و عموم مردم می‌پردازند.
یکی از واضح‌ترین و مهم‌ترین روندهای حاکم بر اندیشکده‌‌ها در سطح جهان این است که تعداد و اهمیت آنها در دهه‌های اخیر رشدی شگفت‌نگیز داشته است. امروزه تقریباً در هر کشوری چندین اندیشکده‌ به پژوهش در حوزه‌های مختلف و توصیه‌نگاری به منظور تأمین پایگاه اطلاعاتی لازم برای تصمیم گیری در شرایط پیچیده حاکم بر جهان مشغول هستند. کارشناسان دلایل مختلفی را برای توضیح این رشد سریع‌ برشمرده‌اند:
·         تقسیم‌کار میان سه نهاد اجرایی، قانون‌‌گذاری و قضایی؛
·         رشد فرهنگ مدنی و بشردوستانه؛
·         بی‌اعتمادی (سالم) عمومی به مقام‌های دولتی و مرجح دانستن نقش محدود برای دولت؛
·         گرایش شهروندان به حمایت از گرو‌ههای ذی‌نفوذ (مشترک‌المنافع)[۷]به جای احزاب سیاسی به منظور حفاظت از منافع و طرح ترجیحات سیاسی خود؛
·         گرایش عمومی به پذیرش نظرات خبرگان مستقل به جای دیوان‌سالار یا سیاست‌مداران؛
·         انقلاب اطلاعاتی و فناورانه؛
·         پایان انحصار اطلاعاتی دولت‌ها؛
·         افزایش پیچیدگی و ماهیت فنی مسائل؛
·         افزایش اندازه دولت‌ها؛
·         جهانی شدن و افزایش تعداد بازیگران دولتی و غیر دولت؛ و
·         نیاز به اطلاعات و تحلیل دقیق و به موقع.
نگاهی به رشد پیوسته بودجه اندیشکده‌‌های بزرگ آمریکایی، میزان اقبال به آنهارا آشکار می‌کند (جدول شماره یک). البته تعداد اندیشکده‌‌ها در جهان رشدی خطی نداشته است و طی یک دهه گذشته تا حدی از رشد تعداد اندیشکده‌ کاسته شده است (نمودار شماره یک). در باره علت کاهش نرخ رشد اندیشکده‌ها می‌توان به عوامل گوناگونی اشاره کرد:
·         بی‌اعتمادی برخی دولت‌ها به اندیشکده‌‌ها و سازمان‌های غیر دولتی؛
·         کاهش حمایت مالی بخش‌های خصوصی و دولتی از پژوهش‌های سیاست‌گذاری؛
·         گرایش حامیان دولتی و خصوصی به پروژه‌های کوتاه مدت با اهداف مشخص، به جای سرمیاه‌گذداری بر نهادها و مؤسسات؛
·         فعالیت شدیدتر رقبا، از جمله سازمان‌های وکالتی، شرکت‌های مشاوره غیر انتفاعی و رسان‌های الکترونیک؛ و
·         دشواری رقابت با اندیشکده‌‌های موجود.

جدول شماره ۱: رشد بودجه اندیشکده از ۱۳۹۸ تا ۲۰۰۵

نام اندیشکده‌
۱۹۸۳ (به میلیون دلار)
۲۰۰۵ (به میلیون دلار)
درصد رشد
موسسه بروکینگز[۸]
۱۳
۵/۴۱
۲۱۹
مؤسسه کیتو[۹]
۳/۱
۰/۱۵
۱۰۵۴
مرکز مطالعات بین المللی و راهبردی[۱۰]
۵/۷
۱/۲۷
۲۶۱
شورای روابط خارجی[۱۱]
۶/۶
۳/۳۱
۳۷۳
مرکز اخلاق و سیاست عمومی[۱۲]
۳/۱
۹/۱
۴۶
بنیاد هرینچ
۷/۸
۶/۳۷
۳۲۳
موسسه هوور[۱۳]
۳/۹
۷/۳۰
۲۳۰
مؤسسه هادسون[۱۴]
۰/۲۳
۵/۷
۶۹ –
موسسه اقتصاد بین الملل[۱۵]
۳/۱
۸
۵۱۵
مرکز مشترک مطالعات سیاسی[۱۶]
۰/۲
۲/۵
۱۶۰
موسسه پژوهش سیاست منهتن[۱۷]
۹۲۵/۰
۸
۷۶۵
بنیاد ریزن[۱۸]
۲/۱
۲/۴
۲۵۰
صنایع برای آینده[۱۹]
۵/۵
۱۱
۱۰۰
مؤسسه منابع جهان[۲۰]
۰/۳
۴/۲۱
۶۱۳

امروزه اندیشکده‌‌ها بازیگرانی فعال و کلیدی در مسائل داخلی و خارجی دولت آمریکا هستند. برخی از اندیشکده‌‌ها چنان به هسته‌های قدرت و مراکز تصمیم‌گیری نزدیک هستند که شناسایی تحلیل‌ها و رصد دائمی آنها می‌تواند بصیرت‌هایی در باره تصمیم‌های آتی دولت‌‌ها بیافرینند. هدف این گزارش درک بهتر اندیشکده‌‌های آمریکایی، دسته‌بندی آنها و شناسایی نقش آنها در سیاست‌های دولت آمریکا است.


[۱]Think Tanks
[۲]Public policy
[۳]RAND
[۴]The Urban Institute
۳The Economic Policy Institute
[۶]The Heritage Foundation
[۷]Interest groups
[۸]Brooking Institution
[۹]CATO Institute
[۱۰]Center for Strategic and International Studies(CSIS)
[۱۱]– ‍Council on Foreign Relatons(CFR)
[۱۲]Ethics and Public Policy Center
[۱۳]Hoover Institution
[۱۴]Hudson Institute
[۱۵]Institute Fo International Economics
[۱۶]Joint Center for Political Studies
[۱۷]Manhattan Institute for Policy Research
[۱۸]Reason Foundation
[۱۹]Resources For Future
[۲۰]World Resources InstItution